Cechą charakterystyczną sprężarek wyporowych jest stała objętość powietrza lub gazu znajdująca się w zamkniętej przestrzeni i zwiększanie ciśnienia na skutek zmniejszania tej przestrzeni.
Pompka rowerowa jest najprostszym przykładem sprężarki wyporowej, gdzie powietrze jest zasysane do cylindra i sprężane przez poruszający się tłok. Sprężarka tłokowa ma tę samą zasadę działania przy czym ruch tłoka do przodu i do tyłu powodowany jest przez połączony z nim trzpień i wał korbowy. Jeżeli tylko jedna strona tłoka jest używana przy sprężaniu to jest to nazywane sprężaniem jednostronnym, a jeżeli używana są przy tym obie strony, górna i dolna, to jest to sprężanie dwustronne.

Jednostopniowa sprężarka tłokowa o sprężaniu jednostronnym.

Różnica ciśnień między stroną wlotową i wylotową sprężarki jest miarą wykonanej przez sprężarkę pracy. Stosunek ciśnień jest to stosunek między ciśnieniem bezwzględnym po stronie wlotowej i wylotowej sprężarki. Zgodnie z tą zasadą maszyna, która zasysa powietrze przy ciśnieniu atmosferycznym i spręża je do wartości 7 bar nadciśnienia pracuje ze współczynnikiem ciśnień (7 + 1) / 1 = 8. Na skutek działania napędu sprężarki objętość komory zwiększa się i zmniejsza w każdym cyklu, przy czym w kolejnych fazach cyklu jest ona łączona z otworem wlotowym albo z otworem wylotowym, lub pozostaje odcięta. Pierwsza faza cyklu: objętość komory powiększa się i do jej wnętrza (przez otwór wlotowy) wpływa porcja gazu o ciśnieniu początkowym. Druga faza: w komorze aktualnie odciętej zarówno od wlotu jak i od wylotu następuje zmniejszenie jej objętości i wzrost ciśnienia gazu do wartości odpowiadającej stronie wylotowej. Trzecia faza: Powietrze wypływa przez otwór wylotowy, po czym następuje przejście do fazy pierwszej.

Hasło pobrane z "Akademii Sprężonego Powietrza Atlas Copco"